Π.Ε. Καβάλας: Παράδοση και σύγχρονος πολιτισμός
Πολιτιστικές εκδηλώσεις στην Καβάλα
Θεσμοί, όπως το ιστορικό «Φεστιβάλ Φιλίππων», το σύγχρονο φεστιβάλ «Cosmopolis», το εναλλακτικό φεστιβάλ «Wood Water Wild», αλλά και κτήρια, όπως η Δημοτική Καπναποθήκη και η Μεγάλη Λέσχη, που στεγάζουν πολιτιστικές εκδηλώσεις, καθιστούν την Καβάλα σημαντική κοιτίδα πολιτισμού.
Το «Φεστιβάλ Φιλίππων», διεξάγεται το καλοκαίρι με πρωτοβουλία του Δήμου, του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας και με την υποστήριξη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας του Υπουργείου Πολιτισμού. Είναι το δεύτερο παλαιότερο φεστιβάλ αρχαίου δράματος στη χώρα μετά από αυτό της Επιδαύρου. Οι παραστάσεις φιλοξενούνται στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων, αλλά και μέσα στην Καβάλα, στο Φρούριο και σε άλλα σημεία της πόλης. Στην περιοχή των Κρηνίδων διοργανώνεται το «Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος». Καλλιτέχνες, αναγνωρισμένοι αλλά και ανερχόμενοι, κάνουν ανοικτές στο κοινό πρόβες έργων στους χώρους όπου τελικά παρουσιάζονται: σε προαύλια σχολείων, πλατείες, κήπους και στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων.
Tο φεστιβάλ «Cosmopolis», γιορτή της μουσικής και των τεχνών, φιλοξενεί γνωστούς, αλλά και νέους καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο.
Tο εναλλακτικό φεστιβάλ «Wood Water Wild» διεξάγεται κοντά στη φύση, στο Περιβαλλοντικό Μονοπάτι της Παλιάς Καβάλας. Περιλαμβάνει συναυλίες, αθλήματα και δραστηριότητες υπαίθρου.
Τα «Ελευθέρια-Γιορτές Αποστόλου Παύλου», θεατρικές, μουσικές και άλλες εκδηλώσεις, διοργανώνονται κάθε Ιούνιο από τον Δήμο Καβάλας στο πλαίσιο του εορτασμού της απελευθέρωσης της πόλης κατά τους Βαλκανικούς πολέμους (26 Ιουνίου 1913) και προς τιμήν της εορτής του αποστόλου Παύλου, πολιούχου της πόλης.
Δρώμενα και γιορτές στην ευρύτερη περιοχή
Στην παραλιακή κωμόπολη της Νέας Περάμου, οι κάτοικοι, απόγονοι προσφύγων από την Πέραμο της Προποντίδας, ασχολούνταν παραδοσιακά με την ελαιοκαλλιέργεια και την αμπελουργία. Στα τέλη Οκτωβρίου διεξάγεται η «Γιορτή του τσίπουρου». Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν από κοντά την επεξεργασία του τσίπουρου και να απολαύσουν παραδοσιακή μουσική και πλούσια εδέσματα.
Στον προσφυγικό οικισμό της Νέας Καρβάλης, οι Καππαδόκες πρόσφυγες διαφυλάττουν, μεταδίδοντας από γενιά σε γενιά, στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς των προγόνων τους. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το έθιμο Σάγια, που αναβιώνει με τη συνεργασία της Στέγης Πολιτισμού Νέας Καρβάλης και του Δήμου Καβάλας και έχει εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Την παραμονή των Θεοφανίων, οι νέοι μεταμφιέζονται σε κερασφόρα όντα με μάσκες και κουδούνια, τα σάγια, ξεχύνονται στους δρόμους, περιφέρουν την Καμήλα, τραγουδούν και πειράζουν τους περαστικούς, πηδούν πάνω από μεγάλη φωτιά, χορεύουν και γλεντούν. Την ίδια μέρα προετοιμάζεται η νηστίσιμη πίτα των Θεοφανίων, με ζυμάρι, πετιμέζι, αμύγδαλα, σταφίδες, καρύδια και κομμάτια από αποξηραμένα δαμάσκηνα και βερίκοκα. Προσφέρεται, επίσης, το χοσάφ, τοπικό ζεστό γλυκό ρόφημα με αποξηραμένα φρούτα, κανέλα και γαρίφαλο.
Στο ορεινό χωριό Νικήσιανη του Παγγαίου πραγματοποιείται την ημέρα των Θεοφανίων το πανάρχαιο έθιμο των Αράπηδων. Άντρες ντυμένοι με προβιές και ζωσμένοι με κουδούνια, τα τσάνια, χωρισμένοι σε δύο ομάδες, περιφέρονται στο χωριό με αργό και επιβλητικό βήμα. Το έθιμο κορυφώνεται με την πάλη των αρχηγών των δύο ομάδων, την πτώση, δηλαδή τον «θάνατο» του ενός και τη συμβολική «ανάστασή» του. Ακολουθεί ξέφρενος κυκλικός χορός. Το έθιμο ανάγεται στη διονυσιακή λατρεία και συμβολίζει το ξύπνημα της φύσης. Διατηρείται, επίσης, με παραλλαγές στα χωριά της Δράμας, που βρίσκονται στο Μενοίκιο και το Φαλακρό Όρος.
Στον οικισμό Ζυγό, την Κυριακή του Θωμά γίνεται αναπαράσταση του ποντιακού γάμου. Η γιορτή συμπεριλαμβάνει χορούς από τοπικές ομάδες και προσφορά παραδοσιακών εδεσμάτων, όπως το κεσκέκ, κρέας βρασμένο με σιτάρι, και τα πισία, είδος τηγανόψωμων.
