Π.Ε. Θεσσαλονίκης: Παράδοση και σύγχρονος πολιτισμός
Πολιτιστικές εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη
Πρωτοπόρος στις τέχνες και τον πολιτισμό, η Θεσσαλονίκη προσφέρει διαχρονικά φιλόξενη στέγη στα πολιτιστικά δρώμενα. Μουσική, χορός, θέατρο, κινηματογράφος ανθούν σε όλη τη διάρκεια του έτους.
Το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης αναπτύσσει πλούσιο πρόγραμμα μουσικών και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων υψηλού επιπέδου, όπως το «Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου». Η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, ο σημαντικότερος φορέας συμφωνικής μουσικής στη Βόρεια Ελλάδα και ένας από τους μείζονες πολιτιστικούς οργανισμούς της χώρας με διεθνή παρουσία, πραγματοποιεί συναυλίες, αλλά και πλήθος εκπαιδευτικών και κοινωνικών προγραμμάτων στο Μέγαρο Μουσικής και σε άλλους χώρους πολιτισμού της πόλης. Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, από τα παλαιότερα μουσικά ιδρύματα της Ελλάδας, διοργανώνει καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, συναυλίες, εκθέσεις, διαγωνισμούς και εκπαιδευτικά προγράμματα υψηλού επιπέδου, όπως το «Φεστιβάλ πιάνου Θεσσαλονίκης».
Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσιάζει κάθε χρόνο πλούσιο θεατρικό πρόγραμμα, καθώς και ποικίλες πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως το «Διεθνές Φεστιβάλ Δάσους». Το Κέντρο Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας διοργανώνει πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως το «Φεστιβάλ Επταπυργίου» το καλοκαίρι, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης. Η Αστική Εταιρεία της Μονής Λαζαριστών, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και του Δήμου Παύλου Μελά, διοργανώνει το «Φεστιβάλ της Μονής Λαζαριστών» στον ομώνυμο εμβληματικό χώρο. Συνώνυμο με την καλοκαιρινή θεατρική παραγωγή στη Θεσσαλονίκη είναι το φεστιβάλ «Μερκούρεια» του Δήμου Νεάπολης Συκεών, το οποίο φιλοξενεί δημοτικά περιφερειακά θέατρα από όλην τη χώρα και έχει καθιερωθεί ως ένα από τα πιο δυναμικά και πρωτοποριακά φεστιβάλ θεάτρου στην Ελλάδα.
Δύο σημαντικοί θεσμοί της πόλης πραγματοποιούνται το φθινόπωρο. Τον Σεπτέμβριο, η «Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης», η σημαντικότερη εμπορική έκθεση των Βαλκανίων, φιλοξενεί επίσης συναυλίες και πλήθος ψυχαγωγικών και εκπαιδευτικών δράσεων. Τα «Δημήτρια», η φθινοπωρινή γιορτή πολιτισμού, διοργανώνονται κάθε χρόνο τον Οκτώβριο, με πρωτοβουλία του Δήμου Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με άλλους φορείς της πόλης. Η ονομασία παραπέμπει στην αρχαιότατη εμποροπανήγυρη προς τιμήν του αγίου Δημητρίου, πολιούχου της πόλης. Στη σύγχρονη αναβίωσή τους, από το 1966 και εξής, περιλαμβάνουν πλούσιο πρόγραμμα πολιτιστικών δράσεων.
Δύο εξέχοντα φεστιβάλ συνδέουν την πόλη με τις διεθνείς τάσεις της σύγχρονης δημιουργίας: Τον Νοέμβριο διοργανώνεται το «Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης», ο σημαντικότερος κινηματογραφικός θεσμός της χώρας με διαγωνιστικό χαρακτήρα και παράλληλα με κινηματογραφικά αφιερώματα, εκθέσεις, συναυλίες και εργαστήρια. Τον Μάρτιο διεξάγεται το «Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης», στο πλαίσιο του οποίου προβάλλονται ντοκιμαντέρ μικρού και μεγάλου μήκους και διεθνείς πρεμιέρες. Τέλος, την άνοιξη διεξάγεται το «Thessaloniki dance festival», το μεγαλύτερο φεστιβάλ αθλητικού χορού της χώρας.
Δρώμενα στην ευρύτερη περιοχή
Η πλούσια λαϊκή παράδοση της Θεσσαλονίκης εκπροσωπείται στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τρία έθιμα, τα οποία αντίστοιχα αποσκοπούν στην καλοχρονιά, την ευκαρπία της γης και την απόδοση τιμών στον προστάτη άγιο.
Το δρώμενο Καμήλα και Ντιβιτζήδες αναβιώνει συνήθως την παραμονή ή ανήμερα της Πρωτοχρονιάς σε περιοχές όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία, όπως στο Μικρό Μοναστήρι και τα Κουφάλια Θεσσαλονίκης. Η καμήλα με τον θόρυβο των κουδουνιών και οι ντιβιτζήδες με το χτύπημα του τοπουζιού (φαλλόμορφου ξύλου) στη γη θέλουν να «ξυπνήσουν» τη φύση για να καρπίσει. Οι συμμετέχοντες γλεντούν και εύχονται καλή χρονιά, με υγεία και καλή σοδειά.
Το περίφημο «καρναβάλι του Σοχού», στην ομώνυμη ορεινή κωμόπολη, ξεκινάει με το Τριώδιο και κορυφώνεται την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς και την Καθαρά Δευτέρα. Οι Σοχινοί μέχρι σήμερα βιώνουν με ιδιαίτερο ζήλο το έθιμο που έχει τις ρίζες του στα πανάρχαια καλοχρονίτικα, γονιμικά δρώμενα. Απαραίτητα στοιχεία του καρναβαλιού είναι τα δέρματα μαύρου τράγου και τα κουδούνια στις φορεσιές, ο ρυθμικός βηματισμός, το ερωτικό τραγούδι και τα κεράσματα.
Τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, στους Νέους Επιβάτες, το γνωστό από το τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη παραθαλάσσιο «Μπαξέ Τσιφλίκι», οι απόγονοι των προσφύγων από τους Επιβάτες της Προποντίδας, κωμόπολης επί της αρχαίας Εγνατίας οδού, τιμούν τον άγιο Γεώργιο, με το λεγόμενο Κοσί. Το Κοσί είναι αγώνας δρόμου, στον οποίο αρχικά συμμετείχαν μόνο νεαροί άνδρες, ενώ πλέον αγωνίζονται και γυναίκες. Οι νικητές επιβραβεύονται με μαντήλια, ενώ ο τελευταίος παίρνει την κοκάλα, τσίπουρο και σκόρδα «για να μην τον ματιάζουνε».
Στον ίδιο οικισμό διοργανώνονται δύο φολκλορικά φεστιβάλ με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου «Νέοι Επιβάτες» υπό την αιγίδα του Διεθνούς Συμβουλίου Οργανώσεων Λαογραφικών Φεστιβάλ και Λαϊκής Τέχνης (CIOFF): τα «Επιβατιανά», ένα πολύχρωμο θέαμα από τις παραδόσεις του κόσμου και το «Thermaikos Youth Folk Festival», με παρουσίαση χορών από παιδιά και εφήβους.
