Π.Ε. Ημαθίας: Παράδοση και σύγχρονος πολιτισμός
Πολιτιστικές εκδηλώσεις στη Βέροια
Στη Βέροια, ο μύθος, η ιστορία, η και η παράδοση συναντούν τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία.
Tον Δεκέμβριο, το «Διεθνές Φεστιβάλ Κιθάρας» περιλαμβάνει συναυλίες μουσικών διεθνούς εμβέλειας, σεμινάρια, εκθέσεις και διαγωνισμούς. Την άνοιξη διοργανώνεται ο διαγωνισμός χορού «Veria Dance Competition», με συμμετοχή σπουδαστών απ’ όλη την Ελλάδα.Το «Φεστιβάλ Αιγών», που διοργανώνεται στο Πολυκεντρικό Μουσείο Αιγών από τον Δήμο Βέροιας σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας, αναδεικνύει τον μουσικό πολιτισμό των περιοχών απ’ όπου πέρασε ο Μέγας Αλέξανδρος. Το καλοκαίρι, ο Δήμος διοργανώνει το μουσικό φεστιβάλ «Εύηχη πόλη» και η Ιερά Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας τα «Παύλεια», πολιτιστικές εκδηλώσεις με αποκορύφωμα τα «Διεθνή Επιστημονικά Παύλεια Συνέδρια».
Στο κτήριο της Αντωνιάδειου Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών, στον Χώρο Τεχνών, στο ανοικτό αμφιθέατρο «Μελίνα Μερκούρη» πραγματοποιούνται θεατρικές και μουσικές εκδηλώσεις, ομιλίες, συνέδρια και εκθέσεις. Επίσης, το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας πραγματοποιεί κάθε χρόνο παραστάσεις Κεντρικής, Παιδικής, Εφηβικής και Εναλλακτικής Σκηνής. Σύγχρονος πολυχώρος πολιτισμού είναι η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη, η οποία προσφέρει ποικίλες δράσεις στην αίθουσα εκδηλώσεων.
Δρώμενα και γιορτές στην ευρύτερη περιοχή
Ήθη, έθιμα και παραδόσεις αναδεικνύουν την ποικιλόμορφη και ιδιαίτερη φυσιογνωμία της Ημαθίας. Τα Χριστούγεννα αναβιώνει στη Βέροια και σε χωριά της Ημαθίας το έθιμο Ρουγκάτσια. Φουστανελοφόροι ξεχύνονται στους δρόμους κραδαίνοντας τα σπαθιά τους και χορεύοντας. Το χαρακτηριστικότερο δρώμενο της περιοχής είναι οι Γενίτσαροι και Μπούλες τις απόκριες στη Νάουσα, με τη συμμετοχή αποκλειστικά εφήβων και νέων ανδρών. Στο τελετουργικό του αντανακλώνται στοιχεία από την τοπική παράδοση, τραγούδια, μύθοι και θρύλοι με αναφορές στους ηρωικούς αγώνες των Ναουσαίων το 1822. Κύρια χαρακτηριστικά της μεταμφίεσης είναι οι προσωπίδες, οι περίτεχνοι κεφαλόδεσμοι, οι φουστανέλες και τα σπαθιά. Η Μπούλα ή Νύφη φορά φαρδιά και φανταχτερή νυφιάτικη φορεσιά, στολισμένη με ασημικά στο στήθος. Οι Γενίτσαροι, τα μπουλούκια εφήβων και ανδρών, τραγουδούν πατινάδες εν πομπή και χορεύουν στους ήχους του ζουρνά και του νταουλιού. Το δρώμενο έχει εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η περιοχή της Νάουσας είναι επίσης γνωστή για το φυσικό περιβάλλον, τη γειτνίασή με τη Μίεζα, εξέχουσα πόλη του βασιλείου των Μακεδόνων, τη μακραίωνη αμπελοοινική παράδοση και την εντυπωσιακή βιομηχανική κληρονομιά. Ο μεγαλύτερος αμπελώνας της ποικιλίας ξινόμαυρου στη Βόρεια Ελλάδα στηρίζει την οικονομία της περιοχής. Ο πολιτισμός του ξινόμαυρου οίνου έχει εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Τον Ιούνιο διεξάγεται στη Νάουσα το «Διεθνές Φολκλορικό Φεστιβάλ» υπό την αιγίδα του Διεθνούς Συμβουλίου Οργανώσεων Λαογραφικών Φεστιβάλ και Λαϊκής Τέχνης (CIOFF).
Η νεότερη πολιτιστική κληρονομιά της Ημαθίας εμπλουτίστηκε σημαντικά με την εγκατάσταση των προσφύγων από τη Θράκη, τη Μικρά Ασία και τον Πόντο μετά το 1922.
Στη Νάουσα, η Εύξεινος Λέσχη Ποντίων έχει διασώσει σημαντικά χειρόγραφα, βιβλία και κειμήλια που έφεραν οι πρόσφυγες από την Αργυρούπολη του Πόντου. Με πρωτοβουλία των Ποντίων της Νάουσας και της Βέροιας αναβιώνει τα Χριστούγεννα το δρώμενο των Μωμόγερων. Στα Τρίκαλα Ημαθίας, ένα από τα σημαντικότερα χριστουγεννιάτικα έθιμα των προσφύγων από την Ανατολική Ρωμυλία είναι η Καμήλα και ο Ντιβιτζής. Στη Μελίκη, οι θρακιώτες πρόσφυγες αναβιώνουν κάθε χρόνο τη Δευτέρα της Τυρινής το ιδιότυπο χορευτικό δρώμενο του Καλόγερου με εικονικό όργωμα και σπορά.
Στη Μονή Παναγίας Σουμελά, το πνευματικό κέντρο του ποντιακού ελληνισμού, στο ορεινό χωριό Καστανιά του Δήμου Βέροιας, συγκεντρώνεται πλήθος κόσμου για τη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου. Στο πλαίσιο των εορτασμών πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις με τη συμμετοχή ποντιακών σωματείων.
