Π.Ε. Γρεβενών: Παράδοση και σύγχρονος πολιτισμός
Τα δρώμενα των μεταμφιέσεων του Δωδεκαημέρου είναι γνωστά στα χωριά των Γρεβενών. Παραμονή και ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, τα Ρουγκατσάρια, ομάδες φουστανελοφόρων με κουδούνια, και άλλοι μεταμφιεσμένοι, όπως ο γαμπρός και η νύφη, περιφέρονται στους δρόμους, ψάλλοντας τα κάλαντα στα σπίτια και μοιράζοντας ευχές στους κατοίκους σχεδόν σε όλα τα χωριά των Γρεβενών.
H Αντρομάνα έθιμο της Δεσκάτης Γρεβενών την Παρασκευή του Πάσχα, ανήμερα της Ζωοδόχου Πηγής, αναφέρεται στο ξεπροβόδισμα της Πασχαλιάς με τους στίχους «Ν’ ώρα καλή σου Πασχαλιά κι πίσου να γυρίσεις». Το έθιμο ξεκινά με τον Τρανό χορό. Γυναίκες σε ομόκεντρους κύκλους υμνούν την άνοιξη, χορεύοντας αργά και τελετουργικά. Στο τέλος «στήνεται» στην κεντρική πλατεία η Αντρομάνα, εντυπωσιακή ανθρώπινη πυραμίδα.
Το καλοκαίρι, πολιτιστικές εκδηλώσεις του Δήμου Γρεβενών, λαϊκές γιορτές και πανηγύρια κυρίως κατά την εορτή της Κοίμησης της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου, αποτελούν αφορμή ανταμώματος κατοίκων, ξενιτεμένων και επισκεπτών. Ξεχωρίζει ο εορτασμός της Παναγίας στη Σαμαρίνα. Εκεί, στον προαύλιο χώρο του μητροπολιτικού ναού στις 16 και 17 Αυγούστου χορεύεται ο Τσιάτσος (Τρανός Χορός) με τη συμμετοχή όλων των κατοίκων του χωριού. Ο χορός, αργός και περπατητός, αναπτύσσεται σε δύο μεγάλους επάλληλους κύκλους, με τους άνδρες στον εσωτερικό και τις γυναίκες στον εξωτερικό. Στο κέντρο, ένας ή δύο άντρες, κρατώντας ραβδί στο χέρι, συντονίζουν τον χορό και το τραγούδι.
Κάποιες γιορτές αναδεικνύουν τα τοπικά προϊόντα. Στην πόλη των μανιταριών, όπως αποκαλούνται τα Γρεβενά, η «Πανελλήνια Γιορτή Μανιταριού» περιλαμβάνει εκπαιδευτικά σεμινάρια, μαγειρέματα, ξυλογλυπτική, θεματικές εκθέσεις, υπαίθριες δράσεις και συναυλίες. Στις Αμυγδαλιές και σε άλλα χωριά, η νέα σοδειά των κερασιών εορτάζεται με πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Στις αρχές Αυγούστου στο Νησί, στις όχθες του Αλιάκμονα, πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του «Φυσιολατρικού Συλλόγου Γρεβενών» η εκδήλωση «Γιαγκούλεια River Spirit». Περιπατητές και φυσιολάτρες έχουν την ευκαιρία να ζήσουν στη φύση, να αθληθούν, να ψυχαγωγηθούν και να γευτούν ποντιακά εδέσματα, μανιταρόσουπα και ρεβιθάδα.
Για τους λάτρεις των αθλημάτων και της φύσης διοργανώνονται αγώνες δρόμου ορεινού τρεξίματος με σημαντικότερο τον «Orliakas Race» που ξεκινάει από το χωριό Σπήλαιο και περνάει από το φαράγγι της Πορτίτσας. Ιδιαίτερα δημοφιλείς επίσης είναι οι αγώνες «Kastraki Trail» στο Άλσος Θεοδωρίδη στα Γρεβενά, καθώς και εκείνοι σε χωριά, όπως η Ποντινή, ο Άγιος Γεώργιος, η Δεσκάτη, τα Πριόνια.
Ένα ιδιαίτερο πολιτιστικό γεγονός στα Γρεβενά είναι το ανοιξιάτικο φεστιβάλ ιρλανδικού πολιτισμού με αφορμή την ημέρα της εορτής του Αγίου Πατρικίου (St Patricks Day). Ξεκίνησε πριν δέκα χρόνια ως μια μικρή ιρλανδέζικη μουσική γιορτή και σήμερα έχει καθιερωθεί ως θεσμός στην πόλη, φέρνοντας σε επαφή την ελληνική με την ιρλανδική μουσική και χορευτική παράδοση.
